Vorig jaar stond de trampoline van de buren op een donderdagochtend tegen onze schutting, drie tuinen verderop, met een deuk in het frame en een gescheurd springdoek. Niemand had hem de avond ervoor vastgezet — het KNMI had code geel afgegeven voor de regio, maar wie denkt er bij "gewoon wat herfstwind" meteen aan grondankers? Precies dat moment, ergens tussen half september en eind oktober, is wanneer de meeste tuinschade in Nederland en België ontstaat, en dat is niet tijdens de aangekondigde zware storm waar iedereen zich al op voorbereidt. Het is de eerste onverwachte rukwind van het seizoen, de avond dat je de parasol nog even liet staan omdat het toch al bijna donker was. Verzekeraars zien dat patroon ook: de meeste meldingen van tuinschade komen niet uit november of december, maar uit de laatste weken van september en de eerste helft van oktober, wanneer bomen nog vol blad hangen en dus veel meer wind vangen dan in de kale wintermaanden. Een kale populier waait nauwelijks om; een berk vol blad in volle wind is een heel ander verhaal. Dit is dus het moment om je tuin en terras na te lopen, liefst voordat het weerbericht je ertoe dwingt.
Wat als eerste loswaait: parasol, kussens en plantenbakken
Een parasol is het eerste wat een tuin verraadt bij windkracht 6: als je hem niet op tijd laat zakken, tilt de wind hem als een zeil uit de voet, ook met een gevulde parasolvoet van twintig kilo. Bij Gamma en Praxis kosten stevige betonnen parasolvoeten tussen de 30 en 60 euro, maar zelfs dat gewicht is geen garantie zodra de rukwinden boven de 70 kilometer per uur komen. Beter is: parasol dichtklappen en plat neerleggen, of helemaal in de schuur zetten zodra er meer dan windkracht 6 wordt verwacht. Kussens, plaids en losse tuindecoratie horen sowieso niet buiten te blijven liggen — niet omdat ze zelf veel schade aanrichten, maar omdat ze in de dakgoot van de buren of tegen een raam belanden.
Lichte meubels zoals stapelstoelen van kunststof of aluminium vliegen zo de tuin door; zware houten tuinsets, bijvoorbeeld een eiken loungeset, blijven doorgaans wel staan, al schuiven ze soms een meter op over een tegelterras. Wat in de praktijk wel helpt:
- Vouwstoelen en lichte tafels plat op de grond leggen of tegen de schutting zetten, met de rugleuning naar de grond.
- Een tuinmeubelhoes van Hornbach of Intratuin, vanaf zo'n 25 euro voor een setje, is geen overbodige luxe, maar houdt een stoel niet op zijn plek — daarvoor moet je hem alsnog vastzetten of naar binnen halen.
- Plantenbakken op wieltjes tegen de gevel rijden, waar de wind minder vat op ze heeft.
- Tuinverlichting op zonne-energie met een los steeltje trek je gewoon uit de grond en leg je in de border, tot het rustiger weer is.
Niet alles hoeft naar binnen: vaste tuinbanken en ingegraven parasolvoeten van beton blijven meestal wel staan, dus daar hoef je 's avonds niet meer voor naar buiten als het al donker is.
Trampoline en schommel: verankeren of demonteren
Een trampoline is veruit het lastigste tuinobject om stormvast te maken, simpelweg omdat het frame zo licht is ten opzichte van het oppervlak dat de wind pakt. Een trampoline met een doorsnee van drie meter weegt met net en frame vaak niet meer dan 40 kilo, terwijl het springvlak bij windkracht 7 genoeg opwaartse druk kan opvangen om het hele geheel letterlijk te laten opstijgen. Tuincentra als Intratuin en het Belgische Aveve verkopen daarvoor sets grondankers: vier schroefankers die je in de hoeken van het frame draait en met een spanband aan de poten bevestigt. Zo'n set kost meestal tussen de 35 en 50 euro en staat binnen een half uur, ook zonder gereedschap dat je niet al in de schuur hebt liggen.
Toch is dat niet voor elke tuin de beste oplossing. Op kleigrond, zoals op grote delen van het Nederlandse rivierengebied, trekken schroefankers minder goed vast dan in de zandgrond van bijvoorbeeld de Veluwe, en dan is de trampoline demonteren en tegen de schutting leggen eigenlijk de veiligere keuze. Vermijd in elk geval de gedachte dat een trampoline die al jaren "gewoon staat" dat ook wel blijft doen: juist oudere frames met verroeste poten begeven het sneller onder wind dan een nieuw model met dikkere buizen.
Klimplanten, rozen en jonge bomen extra vastzetten
Klimplanten tegen de gevel, zoals klimop, clematis of een druivenrank, groeien in september nog volop, en juist dat volle blad maakt ze kwetsbaar: hoe meer blad, hoe meer wind het geheel vangt, en losse scheuten trekken zo een hele draagconstructie van de muur. Controleer de bevestigingspunten van rankrekken en gaas — schroeven in oude voegen laten na een paar jaar vaak los, en dat merk je meestal pas als het al te laat is. Bind losse takken vast met jute binddraad, geen ijzerdraad: dat laatste snijdt bij wind dwars door de stengel.
Jonge bomen die de afgelopen twee tot drie jaar zijn geplant, hebben hun wortelgestel nog niet volledig uitgebreid en hebben dus nog een boomband of boompaal nodig, ook als de kwekerij dat bij de aanplant al deed. Een rubberen boomband kost bij een tuincentrum een paar euro per stuk en voorkomt dat de stam bij de wortelhals afbreekt, vaak de zwakste plek van een jonge boom. Rozenstruiken snoei je in het najaar bewust niet te fel terug, dat is slecht voor de winterrust, maar lange, dunne scheuten die merkbaar wiegen in de wind kun je wel tot ongeveer een derde inkorten zodat ze minder aangrijpingspunt bieden.
Dak, schutting en dakgoot: check dit nu het nog droog is
Losse dakpannen ontdek je meestal pas als het te laat is. Bij een controle vanaf de grond met een verrekijker zie je vaak al genoeg, zonder dat je zelf het dak op hoeft. Een verschoven pan repareert een dakdekker meestal voor 50 tot 100 euro per bezoek, terwijl waterschade door een pan die tijdens een storm loskomt al snel in de duizenden euro's loopt. Schuttingen zijn een ander verhaal: houten schermen met dichte planken vangen veel meer wind dan een open lattenscherm, en juist de dichte, goedkopere bouwmarktschermen van pakweg 15 euro per paneel begeven het het snelst. Controleer of de betonpoeren nog goed vastzitten en of de bovenregel niet al los hangt — dat merk je door er stevig tegenaan te duwen. Een scheur in het hout bij de paal, ontstaan door een vorige storm, is meestal het eerste teken dat een paneel het niet nog een keer redt.
Combineer die check met wat je toch al van plan was: de dakgoot leegmaken, zodat regenwater bij een storm ook echt wegloopt in plaats van over de rand tegen de gevel klotst. Dat is geen overbodige herhaling van wat je toch al in oktober doet — het is nu extra relevant, omdat een verstopte goot bij zware regen binnen een uur een gevel kan doorweken.
Als het toch misgaat: wat je verzekering dekt
Windkracht 7. Meer hoeft het niet te zijn.
Vrijwel elke Nederlandse opstal- en inboedelverzekering hanteert die ondergrens: pas vanaf windkracht 7 Beaufort, ongeveer 50 tot 61 kilometer per uur, spreken verzekeraars officieel van storm en wordt schade als stormschade vergoed. Bij minder wind, ook als je tuinmeubels alsnog beschadigd raken, valt een claim vaak buiten de polisvoorwaarden. Het KNMI publiceert de gemeten windkracht per uur en per weerstation, dus bij een schademelding kun je achteraf precies nagaan of jouw regio op dat moment daadwerkelijk boven die grens zat. Fotografeer schade het liefst dezelfde dag nog, met de kapotte parasolvoet of de omgewaaide schutting nog in de staat waarin de storm hem achterliet — verzekeraars vragen daar vaker om dan de meeste mensen verwachten.
Een laatste kanttekening: niet elke verzekeraar vergoedt schade aan spullen die je bewust niet had vastgezet, ook al staat dat in de polis vaak niet met zoveel woorden. Een trampoline die drie tuinen verderop belandt en daarbij een schutting kapotmaakt, kan dus voor eigen rekening komen zodra een verzekeraar aantoont dat je de storm had zien aankomen en niets deed. Zet die grondankers dus liever nu alvast, op een rustige zondagmiddag, dan tijdens de volgende weerswaarschuwing met de wind al in je nek.